{"id":581,"date":"2012-11-27T14:28:14","date_gmt":"2012-11-27T14:28:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.karasite.com\/blog\/?p=581"},"modified":"2012-11-27T14:28:14","modified_gmt":"2012-11-27T14:28:14","slug":"sevgi-soysal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/2012\/11\/27\/sevgi-soysal\/","title":{"rendered":"SEVG\u0130 SOYSAL"},"content":{"rendered":"<p><em>Sevgi Soysal \u00fczerine bir inceleme, Nuray K\u00fc\u00e7\u00fckler&#8217;den.<\/em><\/p>\n<blockquote><p>&#8220;Geride B\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 B\u0131rakt\u0131m Sanma&#8221; Sevgi&#8217;li Tante Rosa<\/p><\/blockquote>\n<p>Sevgi Soysal\u2019\u0131n iki ayr\u0131 kitab\u0131ndaki iki kad\u0131n kahraman\u0131 Tante Rosa ve Ela\u2019d\u0131r. \u0130ki karakter de hayat\u0131n i\u00e7indeki bir kad\u0131n\u0131n terk edi\u015flerinden, vazge\u00e7i\u015flerinden, yeni olan\u0131 aramalar\u0131ndan izler ta\u015f\u0131r. Tante Rosa da Y\u00fcr\u00fcmek&#8217;teki Ela da eskisini b\u0131rak\u0131p yenisini in\u015fa etme tela\u015f\u0131ndad\u0131r. Ama aralar\u0131ndaki fark\u0131 yeni durumu ne ile in\u015fa ettikleri belirler. Tante Rosa\u2019n\u0131n b\u0131rak\u0131p gidi\u015flerini \u015fekillendiren onu \u00e7epe\u00e7evre sarm\u0131\u015f olan verili kad\u0131n imgeleridir. Oysa Ela, yeniyi toplumsal kayg\u0131lar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir hayatla \u015fekillendirir.<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131, Tante Rosa\u2019da ve Ela\u2019da, Soysal\u2019\u0131n kad\u0131nl\u0131k ser\u00fcveninin izleri var m\u0131d\u0131r? Bu karakterleri birbirine benzer k\u0131lan ve onlar\u0131 birbirinden ay\u0131ran noktalar nelerdir? Gibi sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>&#8220;Anneannemden Ba\u015flay\u0131p Bende Biten Bir \u00c7izgi&#8221;<\/p>\n<p>Sevgi Soysal, Mithat ve Aliye Yenen\u2019in 30 Eyl\u00fcl 1936\u2019da do\u011fan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r. Aliye Yenen, Mithat Yenen\u2019i Almanya\u2019da \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda tan\u0131r. O zamanlar Aliye Yenen\u2019in ismi hen\u00fcz Anneliese\u2019dir. Sevgi Soysal\u2019\u0131n yazd\u0131klar\u0131nda Anneliese\u2019in izlerini buluruz. Annesinin ve hatta anneannesinin kad\u0131nl\u0131k ser\u00fcveni Soysal\u2019da farkl\u0131 imgelere ku\u015fanarak zaman zaman yaz\u0131ya d\u00f6k\u00fcl\u00fcrler.<\/p>\n<p>Bir\u00e7o\u011fumuzun kad\u0131nl\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde, ku\u015fand\u0131\u011f\u0131m\u0131z imgelerde bizden \u00f6nceki kad\u0131nlar\u0131n tarihinin izlerini bulabiliriz. \u00d6yle de\u011fil mi? Onlarla \u00f6\u011frendi\u011fimiz, ku\u015fand\u0131\u011f\u0131m\u0131z kad\u0131nl\u0131k imgelerinin devamc\u0131s\u0131 ya da ret\u00e7isi oluruz.<\/p>\n<p>Anneliese, annesi Rosa ve k\u0131zkarde\u015fler&#8230; T\u00fcm bunlar Sevgi Soysal\u2019\u0131n kad\u0131nl\u0131k tarihinde birer mirast\u0131rlar. Reddedilen ya da devam ettirilen. Peki bu miras\u0131 kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131yla in\u015fa eden Anneliese kim?<\/p>\n<p>Anneliese, Mithat Bey\u2019i Almanya\u2019da \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda tan\u0131r ve ona tutkulu bir a\u015fkla ba\u011flan\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019ye yerle\u015fir, Aliye ismini al\u0131r. Alt\u0131 \u00e7ocuk do\u011furur ve vefal\u0131 bir e\u015f ve anne rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenir. Belki de Sevgi Soysal\u2019\u0131n kad\u0131n karakterlerinin vazge\u00e7i\u015flerinde, y\u00fcr\u00fcy\u00fcp gitmelerinde, kendi kad\u0131nl\u0131k ser\u00fcvenlerinin izlerini s\u00fcrmelerinde bu tarihin miras\u0131 bulunabilir.<\/p>\n<p><strong>Tante Rosa&#8217;dan Ela&#8217;ya Uzanan Bir Kad\u0131nl\u0131k Ser\u00fcveni<\/strong><\/p>\n<p>Sevgi Soysal\u2019\u0131n iki kad\u0131n kahraman\u0131: Tante Rosa ve Ela&#8230; Sevgi Soysal Tante Rosa i\u00e7in &#8220;Anneannemden ba\u015flay\u0131p bende biten bir \u00e7izgi&#8221; diyor. O halde Tante Rosa i\u00e7in bir kad\u0131n\u0131n miras ald\u0131\u011f\u0131 tarihin ve kendi kad\u0131nl\u0131k ser\u00fcveninin \u00f6zele\u015ftirisidir demek san\u0131r\u0131m yanl\u0131\u015f bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olmaz.<\/p>\n<p>Tante Rosa: On d\u00f6rt \u00f6yk\u00fcden olu\u015fan kitab\u0131n kad\u0131n kahraman\u0131. \u00d6yk\u00fcler boyunca hep bir \u015feylerden vazge\u00e7en, hep yeniden ba\u015flayan kad\u0131n kahraman. Hep yeniden ba\u015flayan ama hep ayn\u0131 yeniye ba\u015flayan&#8230; Hi\u00e7bir yenisini yeni bir y\u00fcr\u00fcmek k\u0131lamayan kad\u0131n kahraman.<\/p>\n<p>\u0130lk \u00f6yk\u00fc \u00e7ocuk Tante Rosa\u2019n\u0131n, &#8220;Sizlerle Ba\u015fba\u015fa&#8221; dergisinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Krali\u00e7e&#8217;ye \u00f6zenip, at canbaz\u0131 olmay\u0131 istemesiyle ba\u015flar. Hayaller kurar Tante Rosa ama hayallerini \u00e7i\u011fneyen bir te\u011fmen olur. Bir d\u00fc\u015fler prensi bir d\u00fc\u015fler prensesi olan at canbaz\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemi\u015ftir asl\u0131nda. Ve&#8230; Tabii ki Tante Rosa\u2019n\u0131n at canbaz\u0131 olma d\u00fc\u015flerini&#8230; S\u00fcregiden \u00f6yk\u00fcler boyunca b\u00fct\u00fcn yeni hayat d\u00fc\u015flerini &#8220;Sizlerle Ba\u015fba\u015fa&#8221; dergisi yard\u0131m\u0131yla kurar Tante Rosa. Eskisini b\u0131rak\u0131p gidebilen bir kad\u0131n\u0131n yenisini ne ile \u015fekillendirdi\u011fi meselesidir bu durum. Tante Rosa eskileri b\u0131rak\u0131p gider, bu gidi\u015fi \u015fekillendiren ise onu \u00e7epe\u00e7evre saran ikilemleri olur. Tante Rosa\u2019n\u0131n yeniye dair d\u00fc\u015flerinin di\u011fer ad\u0131 belki de kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ikilemleridir.<\/p>\n<p>\u00d6yk\u00fclere d\u00f6nersek e\u011fer, Tante Rosa\u2019n\u0131n ilk evlili\u011finden bahsetmek, onun b\u0131rak\u0131p gitmeler ser\u00fcvenini anlatmaya ba\u015flamak i\u00e7in iyi bir nokta olabilir. Tante Rosa&#8230; Sevi\u015fmi\u015ftir bir kez. &#8220;&#8216;Namusu kirlenmi\u015f&#8217; bir aile k\u0131z\u0131 olmamak, zavall\u0131 bir pi\u00e7 kurusu do\u011furmamak i\u00e7in&#8221; evlenir. Ama &#8220;Kocas\u0131yla istemeden yatmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman \u2018namusu kirlenmi\u015f\u2019 bir kad\u0131n olman\u0131n ve bu yatmalardan sonra do\u011furduk\u00e7a pi\u00e7 kurusu do\u011furman\u0131n ne oldu\u011funu anlar.&#8221; Her \u015feyi b\u0131rak\u0131p gider Tante Rosa. \u00d6yk\u00fcler boyunca yeni kocalardan yeni koca adaylar\u0131na gider durur ve bu durumu \u015f\u00f6yle adland\u0131r\u0131r: &#8220;\u00c7irkinlikleri ya\u015famaktansa enayi ba\u015flang\u0131\u00e7lara ko\u015fmak.&#8221; \u0130\u015fte tam da bu durum Ela\u2019y\u0131 ve Tante Rosa\u2019y\u0131 birbirinden ay\u0131ran en \u00f6nemli noktad\u0131r. (Ela\u2019n\u0131n ko\u015fturdu\u011fu yer ya da &#8220;y\u00fcr\u00fcmek&#8221; diyelim enayi ba\u015flang\u0131\u00e7lar olmayacakt\u0131r.)<\/p>\n<p>Kitab\u0131n anlat\u0131c\u0131 sesi de s\u00f6yler: &#8220;Tante Rosa yanl\u0131\u015fa verilen add\u0131r.&#8221; Peki yanl\u0131\u015f nedir? B\u0131rak\u0131p gitmek mi? B\u0131kk\u0131n sevi\u015fmelerden s\u0131yr\u0131lmak m\u0131? \u00c7ocuklar\u0131, evi b\u0131rak\u0131p yeni ba\u015flang\u0131\u00e7lara ad\u0131m atmak m\u0131?<\/p>\n<p>San\u0131r\u0131m yanl\u0131\u015fl\u0131k bu sorular\u0131n cevab\u0131nda de\u011fil. San\u0131r\u0131m yanl\u0131\u015f olan &#8220;Sizlerle Ba\u015fba\u015fa&#8221; dergisindeki -ki bu dergi Tante Rosa\u2019y\u0131 bi\u00e7imlendiren yanl\u0131\u015f kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ve bu kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fama bi\u00e7imlerinin simgesidir- yalanlar\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcp yola \u00e7\u0131kmak. &#8220;&#8230; ve gen\u00e7 adam kad\u0131n\u0131 kucaklad\u0131&#8230;&#8221; kutsal yalan\u0131n\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fmektir.<\/p>\n<p>Oysa kad\u0131n olmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131ksayd\u0131 Tante Rosa, &#8220;y\u00fczy\u0131llardan beri unutulanlar\u0131 hat\u0131rlamak i\u00e7in&#8221; yola \u00e7\u0131ksayd\u0131, \u201cba\u015fkald\u0131rmak i\u00e7in, yak\u0131p y\u0131kmak i\u00e7in, bar\u0131\u015f i\u00e7in\u201d yola \u00e7\u0131ksayd\u0131 belki de ko\u015fturdu\u011fu ba\u015flang\u0131\u00e7lar enayi olmayacakt\u0131.<\/p>\n<p>Ela.. &#8220;Geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131m sanmak&#8221;&#8230; Ela bu c\u00fcmleyi s\u00f6ylerken usundan Tante Rosa ge\u00e7iyor muydu dersiniz? Ela\u2019n\u0131n ser\u00fcveni Y\u00fcr\u00fcmek adl\u0131 kitapta hen\u00fcz bir \u00e7ocukken ba\u015fl\u0131yor. Kitap, Ela\u2019y\u0131 ve Mehmet\u2019i \u00e7ocukluklar\u0131ndan ba\u015flayarak anlat\u0131yor, onlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcyor. Biri kad\u0131n biri erkek iki insan kendilerine ve tabii ki cinselliklerine yabanc\u0131la\u015farak b\u00fcy\u00fcyorlar. Ve&#8230; Sonra hayat\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlar. Ve&#8230; Sonra ayr\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Ela ve Mehmet kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda, Ela o ana kadar ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 sorgular durumdad\u0131r. \u0130lk sevi\u015fti\u011fi adam kocas\u0131 Hakk\u0131 olmu\u015ftur. Mekan ise Hilton\u2019da balay\u0131 odas\u0131. Ela kendini aramaktad\u0131r. Belki de neyi b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, nereye yol alaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek istemektedir.<\/p>\n<p>&#8220;Buraya ni\u00e7in geldim? Aleko\u2019dan, B\u00fclent\u2019ten esirgedi\u011fimi Hakk\u0131\u2019ya vermek i\u00e7in mi? Bunu onlara beni Hilton\u2019a getirmedikleri i\u00e7in mi vermedim?&#8221; Otel odas\u0131nda kendi kendisiyle girdi\u011fi bu hesapla\u015fmalar onu bir ba\u015flang\u0131ca g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr: &#8220;Daha \u00f6nce bildi\u011fim, bildi\u011fimi sand\u0131\u011f\u0131m \u015feyleri kurcalaman\u0131n tam zaman\u0131.&#8221; \u0130\u015fte, Ela ve Mehmet\u2019in yollar\u0131 kesi\u015fmeden \u00e7ok \u00f6nce Ela zaten bir kurcalama s\u00fcrecinin i\u00e7indedir. Tante Rosa\u2019dan farkl\u0131 olarak, yenileri kurman\u0131n ancak eskileri kurcalamak ve kendiyle hesapla\u015fmaktan ge\u00e7ti\u011fini biliyordur.<\/p>\n<p>Ve&#8230; Ela Hakk\u0131\u2019y\u0131 terk eder&#8230; Ve&#8230; Ela ile Mehmet\u2019in yollar\u0131 kesi\u015fir&#8230; Ve&#8230; Ela ile Mehmet\u2019in yollar\u0131 \u0130mroz\u2019da ayr\u0131l\u0131r. Ela \u0130mroz\u2019da bir sonuca do\u011fru yakla\u015f\u0131r. Bir g\u00fcn \u00e7\u0131kartma gemisini ve askerleri g\u00f6r\u00fcr. Bu durum onu sonuca daha da yakla\u015ft\u0131r\u0131r. Mehmet\u2019le kurdu\u011fu ili\u015fkinin etraflar\u0131nda olan bitenden soyutlanamayaca\u011f\u0131n\u0131, soyutlanm\u0131\u015f bir mutlulu\u011fun, soyutlanm\u0131\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcn hi\u00e7bir zaman m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlar.<\/p>\n<p>Kad\u0131n art\u0131k b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u015feyin ne oldu\u011funu ve y\u00fcr\u00fcyece\u011fi istikametin neresi olaca\u011f\u0131n\u0131 biliyordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcr\u00fcmek\u2019teki kad\u0131n kurcal\u0131yordur. Aray\u0131\u015f\u0131 anlaml\u0131 bir aray\u0131\u015ft\u0131r, &#8220;enayi bir ba\u015flang\u0131\u00e7&#8221; de\u011fil. Ve b\u0131rak\u0131r, y\u00fcr\u00fcy\u00fcp gider Ela&#8230; Tante Rosa\u2019da b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r ama her b\u0131rak\u0131\u015f\u0131 ayn\u0131 yeniye ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. Oysa Ela b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131nda nereye y\u00fcr\u00fcyece\u011fini bilerek y\u00fcr\u00fcy\u00fcp gitmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr Ela&#8230; Toplumsal kayg\u0131lar\u0131n hatta sanc\u0131lar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 hayata do\u011fru. Hayat\u0131n ta kendisine y\u00fcr\u00fcr Ela, bir d\u00fc\u015fe de\u011fil. T\u00fcm bu kayg\u0131lar\u0131n ve hatta sanc\u0131lar\u0131n kendi bilincinde yer tuttu\u011fu ana do\u011fru y\u00fcr\u00fcr&#8230;<\/p>\n<p><strong>Ho\u015f geldin \u00d6l\u00fcm<\/strong><\/p>\n<p>Soysal, \u0130lk kitab\u0131 Tutkulu Per\u00e7em&#8217;i 1962&#8217;de yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. 1968&#8217;de Tante Rosa, 70&#8217;de de Y\u00fcr\u00fcmek adl\u0131 kitaplar\u0131 yay\u0131nland\u0131. 12 Mart ve getirdikleri bir\u00e7ok insan\u0131 oldu\u011fu gibi Soysal\u2019\u0131 da derinden etkiledi. Bu d\u00f6nemin izlerini eserlerinden de takip ettik. Yine de \u015funu s\u00f6ylemek do\u011fru olacakt\u0131r: Onun eserlerinde ezme-ezilme ili\u015fkilerini, bask\u0131lar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hezeyanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyor olsak da ne kendisini ne de kahramanlar\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fc ya\u015fl\u0131 birer s\u00f6zc\u00fc olarak g\u00f6rmedik. O da bir\u00e7oklar\u0131 gibi tutukluluk ve s\u00fcrg\u00fcn d\u00f6nemleri ge\u00e7irdi. Yeni\u015fehir&#8217;de Bir \u00d6\u011fle Vakti&#8217;ni hapishane\u2019de yazm\u0131\u015ft\u0131, Adana\u2019da s\u00fcrg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ya\u015farken ise \u015eafak&#8217;\u0131 yazd\u0131. Yeni\u015fehir&#8217;de Bir \u00d6\u011fle Vakti&#8217;ni yazd\u0131\u011f\u0131 mekana yani hapishaneye dair an\u0131lar\u0131 ise Y\u0131ld\u0131r\u0131m B\u00f6lge Kad\u0131nlar Ko\u011fu\u015fu ad\u0131 alt\u0131nda 1976\u2019da bas\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l \u00f6yk\u00fc kitab\u0131 Bar\u0131\u015f Adl\u0131 \u00c7ocuk da yay\u0131nland\u0131. Ve yine ayn\u0131 y\u0131l meme kanserine yenildi\u011finde Ho\u015f geldin \u00d6l\u00fcm&#8217;\u00fc yaz\u0131yordu. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra, yaz\u0131lar\u0131 Bakmak adl\u0131 kitapta topland\u0131.<\/p>\n<p>K\u0131sa hayat\u0131na \u00e7ok \u015fey s\u0131\u011fd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 Sevgi Soysal. Dolu dolu ge\u00e7irdi\u011fi k\u0131rk y\u0131ldan sonra Ho\u015f geldin \u00d6l\u00fcm derken, geride sorgulay\u0131c\u0131 bir duyarl\u0131l\u0131kla in\u015fa edilmi\u015f bir \u00e7ok eser b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n<p>NURAY K\u00dc\u00c7\u00dcKLER<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sevgi Soysal \u00fczerine bir inceleme, Nuray K\u00fc\u00e7\u00fckler&#8217;den. &#8220;Geride B\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 B\u0131rakt\u0131m Sanma&#8221; Sevgi&#8217;li Tante Rosa Sevgi Soysal\u2019\u0131n iki ayr\u0131 kitab\u0131ndaki iki kad\u0131n kahraman\u0131 Tante Rosa ve Ela\u2019d\u0131r. \u0130ki karakter de hayat\u0131n i\u00e7indeki bir kad\u0131n\u0131n terk edi\u015flerinden, vazge\u00e7i\u015flerinden, yeni olan\u0131 aramalar\u0131ndan izler ta\u015f\u0131r. Tante Rosa da Y\u00fcr\u00fcmek&#8217;teki Ela da eskisini b\u0131rak\u0131p yenisini in\u015fa etme tela\u015f\u0131ndad\u0131r. Ama aralar\u0131ndaki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-581","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirmadeneme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=581"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/581\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}