Daha Fourier’de anar\u015fist d\u00fc\u015f\u00fcncelerin tohumlar\u0131na rastlan\u0131rsa da, sermayeye ve devlete a\u00e7\u0131kta tav\u0131r alabilecek ve bug\u00fcn anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlamda anar\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini form\u00fcle edebilecek cesarete sahip bir yazar bulabilmemiz i\u00e7in Proudhon’a (1809-1865) kadar gelmemiz gerekir. Proudhon bunuyapmaya 1840’ta b\u00fct\u00fcn Avrupa’da olay olan eseriyle ba\u015flad\u0131. Hatta eserinin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 bile bir programd\u0131. “M\u00fclkiyet Nedir? Veya Adaletin ve H\u00fck\u00fcmetlerin Temelleri \u00dczerine Ara\u015ft\u0131rmalar”.\u00a0<\/p>\n
Proudhon, m\u00fclkiyetin yaln\u0131zca soygunun, ya\u011fmalaman\u0131n ve h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir bi\u00e7imi oldu\u011funu kan\u0131tlad\u0131ktan sonra, m\u00fclkiyetin esas sonu\u00e7lar\u0131ndan birisinin despotizm oldu\u011funu g\u00f6sterdi. “Hangi h\u00fckmetme bi\u00e7imini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorsunuz?” sorusuna hemen “hi\u00e7birini” cevab\u0131n\u0131 verdi. “Peki siz nesiniz?” “Ben anar\u015fistim; d\u00fczeni \u00e7ok sevmeme ra\u011fmen kelimenin tam anlam\u0131yla anar\u015fistim.” “\u0130nsan nas\u0131l adaleti e\u015fitlikte ararsa, toplum da d\u00fczeni anar\u015fide arar” diye ekledi. Anar\u015fi, iktidar\u0131n yoklu\u011fu, bug\u00fcnk\u00fc toplumlar\u0131n zorunlu olarak yakla\u015ft\u0131klar\u0131 politik \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi budur. Kimse h\u00fck\u00fcmran de\u011fildir. “\u0130stesek te istemesek te birle\u015fi\u011fiz.”<\/p>\n
Her insani \u00e7al\u0131\u015fma birle\u015fmi\u015f bir g\u00fcc\u00fcn \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fundan, her alet birle\u015fmi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncenin ve birle\u015fmi\u015f eme\u011fin bir meyvesi oldu\u011fundan, m\u00fclkiyet de b\u00f6yle ortakla\u015fa olmal\u0131d\u0131r. Bir insan veya bir grup, topra\u011f\u0131n ve toplum taraf\u0131ndan yarat\u0131lan do\u011fal zenginli\u011fin ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca ge\u00e7ici m\u00fclkiyetine (zilliyet) sahip olabilir. Ve her m\u00fcbadele, m\u00fcbadele edilen \u015feylerin veya hizmetlerin e\u015fde\u011ferlili\u011fi \u00fczerine kurulmak zorunda oldu\u011fundan “kar haks\u0131zd\u0131r”. Proudhon’un kanaatince bu e\u015fde\u011ferlili\u011fe ula\u015fman\u0131n tek yolu her bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011ferini, onu \u00fcretmek i\u00e7in tekni\u011fin belli bir seviyesinde harcanm\u0131\u015f olan i\u015f saatlerinin say\u0131s\u0131yla \u00f6l\u00e7mektir; bunu yapmak i\u00e7in de toplumun her bir \u00fcyesinin i\u015f saati, bir ba\u015fkas\u0131n\u0131nkiyle e\u015fit de\u011ferde al\u0131nmal\u0131d\u0131r. E\u011fer toplum bu esasa g\u00f6re d\u00fczenlenirse, \u00fcretici ve t\u00fcketici gruplar\u0131 aras\u0131nda \u00f6zg\u00fcr birliktelikler olu\u015fturulur, b\u00fct\u00fcn \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde e\u015fit hak ve adil bir m\u00fcbadele kurulursa, o zaman insanlar\u0131n insanlar taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesi gereksiz bir bask\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fecektir. Toplumun tam geli\u015fimi, d\u00fczenin anar\u015fiyle -her t\u00fcrl\u00fc y\u00f6netimin yoklu\u011fuyla- birle\u015ftirilmesiyle ger\u00e7ekle\u015fecektir. Anar\u015fi diye and\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc bug\u00fcne kadar bu temel fikirler olu\u015fturuyorlar. Daha sonra Proudhon (1848’deki ba\u015far\u0131s\u0131z devrimden dersler \u00e7\u0131kararak) \u00f6zellikle “19. Y\u00fczy\u0131lda Devrim \u00dczerine D\u00dc\u015f\u00fcnceler” (hapiste yaz\u0131ld\u0131, 1851’de yay\u0131nland\u0131) ve “Bir Devrimcinin \u0130tiraflar\u0131” (1849) adl\u0131 iki kitab\u0131nda anar\u015finin temel ilkelerini ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla geli\u015ftirdi. Bu kitaplarda, h\u00fck\u00fcmet sisteminde referandum veya “ba\u011flay\u0131c\u0131 manda” (vekalet) vs yoluyla yard\u0131m etmeyi hedefleyenlere keskin ele\u015ftiriler getirdi. Daha sonra m\u00fcbadele hakk\u0131ndaki fikirlerini “mutualizm” (kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma) ad\u0131yla geli\u015ftirdi. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fccretsizle\u015ftirilmesini ise, her bir kimsenin \u00fcretime ve kamu hizmetlerine harcad\u0131\u011f\u0131 i\u015f saatlerinin \u00fczerinde g\u00f6sterilece\u011fi ve ulusal bir banka taraf\u0131ndan \u00f6denecek olan “\u00e7al\u0131\u015fma bonolar\u0131”nda somutla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\u00dcstelik kendi Halk Bankas\u0131 taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denecek olan bu \u00e7eklerle, m\u00fcbadelenin pratikte uygulanmas\u0131n\u0131 da denedi. Elbette zorunlu olarak k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apta y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu deneme ba\u015far\u0131s\u0131z oldu ve toplumun ekonomik temellerinde her k\u0131smi reformun ba\u015ftan yenilgiye mahkum oldu\u011funu bir kez daha kan\u0131tlad\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 oldu\u011fundan de\u011fil, fakat i\u015f g\u00fc\u00e7lerini ve ki\u015fisel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n dayatmas\u0131 alt\u0131nda satmak zorunda olan milyonlarca insan var olduk\u00e7a sermaye bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi iktisadi s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve politik tahakk\u00fcm g\u00fcc\u00fcne sahip olaca\u011f\u0131 i\u00e7in.<\/p>\n
Pyotr Kropotkine\u00a0<\/em> P.J. Proudhon’un Makaleler kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Daha Fourier’de anar\u015fist d\u00fc\u015f\u00fcncelerin tohumlar\u0131na rastlan\u0131rsa da, sermayeye ve devlete a\u00e7\u0131kta tav\u0131r alabilecek ve bug\u00fcn anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlamda anar\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini form\u00fcle edebilecek cesarete sahip bir yazar bulabilmemiz i\u00e7in Proudhon’a (1809-1865) kadar gelmemiz gerekir. Proudhon bunuyapmaya 1840’ta b\u00fct\u00fcn Avrupa’da olay olan eseriyle ba\u015flad\u0131. Hatta eserinin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 bile bir programd\u0131. “M\u00fclkiyet Nedir? Veya Adaletin ve H\u00fck\u00fcmetlerin Temelleri \u00dczerine […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-544","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-proudhon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/544","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=544"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/544\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nAnar\u015fist D\u00fc\u015f\u00fcncelerin Geli\u015fimi\u00a0<\/em><\/p>\n
\n\u00c7eviri M. T\u00fczel, Birey Yay\u0131nlar\u0131, Temmuz 1992.<\/small><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"