Sizce bu sald\u0131r\u0131lar neden oldu?<\/p>\n
Yan\u0131t i\u00e7in cinayetleri kimin i\u015fledi\u011fini tespit etmeli. Kayna\u011f\u0131n Ortado\u011fu’ya, Usame Bin Ladin’in \u015febekesine uzand\u0131\u011f\u0131 genel kabul g\u00f6r\u00fcyor. Eylemlerin onun denetimi alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kesin de\u011fil ama bunu varsayal\u0131m: Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda biri, bin Ladin’in g\u00f6r\u00fc\u015flerini ve b\u00f6lgedeki geni\u015f taraftar deposunun haleti ruhiyesini de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bunlar hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey biliyoruz. G\u00fcvenilir Ortado\u011fu uzmanlar\u0131 bin Ladin’le \u00e7ok etrafl\u0131 r\u00f6portajlar yapm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6lge hakk\u0131nda derin bilgisi olan muhabir Robert Fisk (Independent gazetesi) bunlardan biri. Bin Ladin, Afganistan’da Ruslara azami zarar vermeyi ama\u00e7layan CIA ve Pakistan’\u0131n destekledi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 ki\u015filerden biriydi. Sonu\u00e7, ‘\u0131l\u0131ml\u0131 bir rejimin y\u0131k\u0131l\u0131p, fanatik bir rejimin yarat\u0131lmas\u0131’ oldu. \u00c7o\u011fu bin Ladin gibi Afgan olmayan ama ‘Afgani’ diye adland\u0131r\u0131lan bu ki\u015filer, Rusya-Afganistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n iki yan\u0131nda ter\u00f6r operasyonlar\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc, Bunlar Rusya’n\u0131n \u00e7ekilmesinden sonra kesildi.<\/p>\n
Ne var ki ‘Afgani’ faaliyetler bitmedi. Balkan sava\u015flar\u0131nda Bosnal\u0131 M\u00fcsl\u00fcman g\u00fc\u00e7lere kat\u0131ld\u0131lar; ABD itiraz etmedi. ‘Afganiler’ \u015fimdi \u00c7e\u00e7enya’da da Ruslarla sava\u015f\u0131yor. Bin Ladin ve ‘Afganileri’nin 1990’da ABD aleyhine d\u00f6nmeleri, ABD’nin Suudi Arabistan’da s\u00fcrekli \u00fcs kurmas\u0131yla oldu. Suudi Arabistan’\u0131n mukaddes yerlerin koruyucusu olmak gibi \u00f6zel stat\u00fcs\u00fcnden dolay\u0131 bu olay Ruslar\u0131n Afganistan’\u0131 i\u015fgalinden \u00e7ok daha \u00f6nemliydi.<\/p>\n
Bin Ladin b\u00f6lgedeki bask\u0131c\u0131 rejimlerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc ‘\u0130slam d\u0131\u015f\u0131’ bulur. Buna, d\u00fcnyan\u0131n Taliban d\u0131\u015f\u0131ndaki en a\u015f\u0131r\u0131 \u0130slami k\u00f6ktendinci rejimi ve ABD’nin yak\u0131n m\u00fcttefiki Suudi Arabistan dahil. Bin Ladin, bunlar\u0131 destekleyen ABD’den nefret ediyor. B\u00f6lgedeki herkes gibi o da \u0130srail’in zalim i\u015fgaline b\u00fcy\u00fck \u00f6fke duyuyor. O da ABD’nin bu su\u00e7lara deste\u011fini, Irak halk\u0131na kar\u015f\u0131 Britanya ile y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc sald\u0131r\u0131larla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu sald\u0131r\u0131lar toplumu mahvetti, y\u00fcz binlerce \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7t\u0131, Saddam’\u0131 da g\u00fc\u00e7lendirdi.<\/p>\n
O Saddam ki, K\u00fcrtlerin gazla \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi dahil, feci su\u00e7lar\u0131 i\u015fledi\u011fi s\u0131rada ABD ile Britanya onun can dostu ve m\u00fcttefikiydi.<\/p>\n
Olgular\u0131 Bat\u0131l\u0131lar unutsa da b\u00f6lge halklar\u0131 iyi hat\u0131rl\u0131yor. Wall Street Journal gazetesi 14 Eyl\u00fcl’de, b\u00f6lgedeki zenggin M\u00fcsl\u00fcmanlarla (ABD ile s\u0131k\u0131 ba\u011flar\u0131 olan bankerler, serbest meslek sahipleri) yap\u0131lm\u0131\u015f bir kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Bu insanlar da ayn\u0131 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip. Sefalet ve bask\u0131 alt\u0131ndaki halkta benzer duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler daha k\u00f6kl\u00fc. Bu, intihar sald\u0131r\u0131lar\u0131na yol a\u00e7an umutsuzluk ve \u00f6fkenin de kayna\u011f\u0131.<\/p>\n
ABD ve Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu, daha rahatlat\u0131c\u0131 bir \u00f6yk\u00fcy\u00fc tercih eder. New York Times’\u0131n 16 Eyl\u00fcl say\u0131s\u0131ndaki ana yorum yaz\u0131s\u0131nda eylemi yapanlar\u0131n, ‘Bat\u0131’da ba\u015f ta\u00e7\u0131 edilen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ho\u015fg\u00f6r\u00fc, dini \u00e7o\u011fulculuk ve genel oy hakk\u0131 gibi de\u011ferlere kar\u015f\u0131 duyulan nefret’le hareket ettikleri belirtiliyordu. ABD’ nin eylemleri konu d\u0131\u015f\u0131, de\u011finmeye bile de\u011fmez. Anlat\u0131lan tablo amaca daha uygun.<\/p>\n
Ayr\u0131ca, bin Ladin ve onun gibilerin ‘M\u00fcsl\u00fcman devletlere b\u00fcy\u00fck bir sald\u0131r\u0131’ olsun diye dua ettikleri ve bu sayede ‘fanatiklerin onun davas\u0131na ko\u015facaklar\u0131’ da yayg\u0131n kabul g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015f.<\/p>\n
Bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n ABD i\u00e7 politikas\u0131 ve Amerika’n\u0131n kendini alg\u0131lamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l sonu\u00e7lar\u0131 olacak?<\/p>\n
ABD politikas\u0131 resmen a\u00e7\u0131kland\u0131 zaten. D\u00fcnyaya ‘\u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak bir se\u00e7me’ hakk\u0131 tan\u0131n\u0131yor: Ya bizimle birlik olursun ya da \u00f6l\u00fcm ve yok olu\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rs\u0131n. Kongre, Ba\u015fkan’a, sald\u0131r\u0131larla ilgili oldu\u011funa karar verdi\u011fi t\u00fcm birey ya da \u00fclkelere kar\u015f\u0131 kuvvet kullanma yetkisi verdi ki bu, destekleyenlerinin bile a\u015f\u0131r\u0131-su\u00e7 oldu\u011funu kabul etti\u011fi bir doktrin.<\/p>\n
Meselelerin Amerika’da nas\u0131l alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k. \u015eunu ak\u0131lda tutal\u0131m, medya ve entelekt\u00fcel elitlerin genellikle kendi \u00f6zel g\u00fcndemleri vard\u0131r. Sorunun cevab\u0131 ise \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde bir karar meselesidir: Yeterince gayret ve enerji harcan\u0131rsa, fanatizmi, k\u00f6r nefreti ve otoriteye k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 tersine \u00e7evirmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
ABD’nin d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na kar\u015f\u0131 politikas\u0131n\u0131 derinlemesine de\u011fi\u015ftirmesini bekliyor musunuz?<\/p>\n
\u0130lk tepki, \u00f6fke ve infiale yol a\u00e7an politikalar\u0131n daha yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve y\u00f6netimin en \u015fahin unsurlar\u0131n\u0131n g\u00fcndemini benimsemek yolunda bir \u00e7a\u011fr\u0131 oldu: Askerile\u015ftirmenin art\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u00e7te hizaya getirip denetim alt\u0131na alma, sosyal programlara sald\u0131r\u0131lmas\u0131… Bir kez daha, ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve do\u011furduklar\u0131 \u015fiddet sarmal\u0131ndaki t\u0131rman\u0131\u015f, otoriteyi, toplumun en ha\u015fin ve bask\u0131c\u0131 unsurlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor. Oysa, bu s\u00fcrece girmek hi\u00e7 de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz de\u011fil.<\/p>\n
ABD’nin sald\u0131r\u0131lara cevab\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131 yolunda bir korku sard\u0131 ortal\u0131\u011f\u0131. Siz de korkuyor musunuz?<\/p>\n
Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda herkes, a\u00e7\u0131klanan ve muhtemelen bin Ladin’in dualar\u0131n\u0131n kabul\u00fc anlam\u0131na gelen tepkiden korkmal\u0131.<\/p>\n
ABD, \u015fimdiden Pakistan’dan g\u0131da ve di\u011fer yard\u0131mlar\u0131n\u0131 kesmesini istedi. Oysa bunlar Afganistan’\u0131n a\u00e7l\u0131ktan k\u0131r\u0131lan halk\u0131n\u0131n hi\u00e7 olmazsa bir k\u0131sm\u0131n\u0131 hayatta tutuyor. E\u011fer ABD’nin bu talebi yerine getirilirse, ter\u00f6rizmle uzaktan yak\u0131ndan ilgisi olmayan say\u0131s\u0131z insan \u00f6lecek. \u0130ntikamdan bile \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck bir ahlaki d\u00fczeyde bu talep. Bu talebe tepkileri g\u00f6zleyerek, Bat\u0131’da h\u00e2kim entelekt\u00fcel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ahlak d\u00fczeyi hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frenebiliriz. \u015eundan makul \u00f6l\u00e7\u00fcde emin olabiliriz, Amerikan toplumu, kendi ad\u0131na yap\u0131lanlar hakk\u0131nda en ufak bir fikre sahip olsa, deh\u015fetten donakal\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Pakistan ABD’nin isteklerini kabul etmezse, do\u011frudan bir sald\u0131r\u0131ya u\u011frayabilir ve bunun sonu\u00e7lar\u0131 kestirilemez. Pakistan ABD taleplerine boyun e\u011ferse, h\u00fck\u00fcmetin Taliban benzeri kuvvetlerce ala\u015fa\u011f\u0131 edilmesi ihtimal dahilinde. O zaman yeni y\u00f6netimin elinde n\u00fckleer silahlar olacak. Bu noktada, insan toplumunun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yok edecek bir sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan bahsediyoruz.<\/p>\n
B\u00f6yle olas\u0131l\u0131klar\u0131 bir yana b\u0131raksak bile, Afganlara yap\u0131lacak bir sald\u0131r\u0131, yorumcular\u0131n bekledi\u011fi etkiyi yaratacak: \u00c7ok say\u0131da insan bin Ladin saflar\u0131na \u00e7ekilecek. Bin Ladin \u00f6ld\u00fcr\u00fclse bile, bir \u015fey fark etmeyecek. Sesi, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u00f6rt yan\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131lan kasetlerde duyulmaya devam edecek ve muhtemelen \u015fehit muamelesi g\u00f6recek, ilham kayna\u011f\u0131 olacak. \u015eunu ak\u0131lda tutmakta yarar var: Tek bir intihar sald\u0131r\u0131s\u0131, yani bir Amerikan \u00fcss\u00fcne s\u00fcr\u00fclen bir kamyon, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc 20 y\u0131l \u00f6nce L\u00fcbnan’dan p\u00fcsk\u00fcrtmeye yetmi\u015fti.<\/p>\n
‘D\u00fcnya 11 Eyl\u00fcl 2001’den sonra bir daha eskisi gibi olmayacak.’ Siz de b\u00f6yle mi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/p>\n
Sal\u0131 g\u00fcnk\u00fc sald\u0131r\u0131lar d\u00fcnya siyasetinde olduk\u00e7a yeni bir olguyu meydana getiriyor. Yenilik, sald\u0131r\u0131lar\u0131n \u00f6l\u00e7e\u011fi ya da niteli\u011finde de\u011fil hedeflerinde. ABD i\u00e7in bu 1812 Sava\u015f\u0131’ndan beri kendi topra\u011f\u0131nda bir tehdide maruz kal\u0131\u015f\u0131n\u0131n ilk \u00f6rne\u011fi. \u015eimdi ilk kez, toplar\u0131n namlusu tersine d\u00f6nd\u00fc. Ayn\u0131 \u015fey Avrupa i\u00e7in de ge\u00e7erli, daha dramatik bi\u00e7imde. Avrupa canice y\u0131k\u0131mlar\u0131n alt\u0131nda kald\u0131 ama i\u00e7 sava\u015flar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden.<\/p>\n
\u0130ngiltere’de IRA gibi istisnalar d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, kendisinin d\u0131\u015f\u0131ndaki kurbanlar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011framad\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, NATO’nun ABD’nin yard\u0131m\u0131na ko\u015fmas\u0131 do\u011fal.<\/p>\n
Bat\u0131 nas\u0131l tepki g\u00f6stermeyi se\u00e7ecek, i\u015fte bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede \u00f6nemli. Zengin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc tak\u0131m\u0131 y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren gelene\u011fine ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131 se\u00e7er de a\u015f\u0131r\u0131 \u015fiddete ba\u015fvurursa, bir \u015fiddet sarmal\u0131n\u0131n t\u0131rmanmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015f olur. Bu \u00e7ok bildik bir dinamik ve uzun vadeli sonu\u00e7lar\u0131 insan\u0131n kan\u0131n\u0131 donduracak kadar korkun\u00e7 olabilir. Tabii bu hi\u00e7bir \u015fekilde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fey de\u011fil. Daha \u00f6zg\u00fcr ve demokratik toplumlarda ya\u015fayan uyanm\u0131\u015f bir kamuoyu, h\u00fck\u00fcmetlerin politikalar\u0131n\u0131 daha insani ve onurlu bir g\u00fczerg\u00e2ha y\u00f6nlendirebilir.<\/p>\n
Eyl\u00fcl 2001, Radio B92 Belgrad,<\/p>\n
Radikal’den al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sizce bu sald\u0131r\u0131lar neden oldu? Yan\u0131t i\u00e7in cinayetleri kimin i\u015fledi\u011fini tespit etmeli. Kayna\u011f\u0131n Ortado\u011fu’ya, Usame Bin Ladin’in \u015febekesine uzand\u0131\u011f\u0131 genel kabul g\u00f6r\u00fcyor. Eylemlerin onun denetimi alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kesin de\u011fil ama bunu varsayal\u0131m: Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda biri, bin Ladin’in g\u00f6r\u00fc\u015flerini ve b\u00f6lgedeki geni\u015f taraftar deposunun haleti ruhiyesini de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bunlar hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey biliyoruz. G\u00fcvenilir Ortado\u011fu uzmanlar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-252","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-noam-chomsky"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=252"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/252\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karasite.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}